Djokja zilver: Waar komt het vandaan?


In het tegenwoordige Indonesië liggen een aantal plaatsen waar al eeuwenlang de productie van zilverwerk is geconcentreerd. Een van deze plaatsen was Kota Gede op Java, tegenwoordig Kotagede vlak bij de stad die nu Yogyakarta heet, maar in de koloniale tijd bekend was als Djokjakarta.

Bekende motieven van het oude zilver:

In de begin jaren van de vorige eeuw daalde de interesse voor het toen wel al bekende Djokja zilver, totdat de echtgenote van de toenmalige gouverneur van Djokjakarta, zich het lot van de zilversmeden aantrok en in 1930 het initiatief nam om de zilversmeden van Kota Gede te helpen. Ze organiseerde voor hen een reis langs de historische bouwwerken in de omgeving zoals de Boeddhistische Borobudur, en andere tempels en liet tekeningen maken die als basis konden dienen voor het ontwerp van zilverwerk. Deze bloem- en bladmotieven zien we nu terug in het djokjazilver.

Ook legde zij een verzameling aan van Djokja zilver. De zilversmeden werden onderwezen en in 1932 kwam er een winkel (Pakarjan Ngajokjakarta) voor de verkoop aan de nieuwe klanten. Hier kon men streng toezicht houden op de kwaliteit van het geleverde werk.

Tegenwoordig is er in Kotagede een florerende zilverindustrie. Voor het oude djokjazilver is geen markt meer, dus dat wordt nog slechts incidenteel (in opdracht) vervaardigd. Ook worden er in een paar ateliertjes ook hoogwaardige moderne sieraden gemaakt naar ontwerp van vooraanstaande Indonesische kunstenaars zoals Runi Palar.

En nog steeds geliefd zijn de bekende miniaturen van betjahs, Chinese dragers, karbouwen, huisjes en driedimensionale "schilderijtjes" met voorstellingen die in zilverdraad zijn uitgevoerd. En natuurlijk worden de wajang-lepelsetjes en –vorksetjes nog volop gemaakt. Djokja zilver heeft altijd een lager zilvergehalte (hooguit 800) in vergelijking met bijv. Europese herkomst. Ook zijn voorwerpen uit Aziatische landen meestal niet gemerkt.